บทสวดโพชฌังคปริตร (โพชฌังโค)
พระปริตรตำนานที่ ๑๐ ในพระพุทธศาสนา เจริญโพชฌงค์ ๗ ประการ สวดเพื่อคุ้มครองรักษาโรคภัยไข้เจ็บ ปัดเป่าความเจ็บไข้ได้ป่วยตามรอยพุทธกาล
บทโพชฌังคปริตร (พิชิตโรคภัย)
*หากสวดให้ผู้อื่น ให้เปลี่ยนคำว่า 'เม' (แก่ข้าพเจ้า) เป็น 'เต' (แก่ท่าน)*
โพชฌังโค สะติสังขาโต ธัมมานัง วิจะโย ตะถา
วิริยัมปีติปัสสัทธิ โพชฌังคา จะ ตะถาปะเร
สะมาธุเปกขะโพชฌังคา สัตเตเต สัพพะทัสสินา
มุนินา สัมมะทักขาตา ภาวิตา พะหุลีกะตา
สังวัตตันติ อะภิญญายะ นิพพานายะ จะ โพธิยา
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ โสตถิ เม โหตุ สัพพะทา ฯ
เอกัส๎มิง สะมะเย นาโถ โมคคัลลานัญจะ กัสสะปัง
คิลาเน ทุกขิเต ทิส๎วา โพชฌังเค สัตตะ เทสะยิ
เต จะ ตัง อะภินันทิต๎วา โรคา มุจจิงสุ ตังขะเณ
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ โสตถิ เม โหตุ สัพพะทา ฯ
เอกะทา ธัมมะราชาปิ เคลัญเญนาภิปีฬิโต
จุนทัตเถเรนะ ตัญเญวะ ภะณาเปต๎วานะ สาทะรัง
สัมโมทิต๎วา จะ อาพาธา ตัมหา วุฏฐาสิ ฐานะโส
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ โสตถิ เม โหตุ สัพพะทา ฯ
ปะฮีนา เต จะ อาพาธา ติณณันนัมปิ มะเหสินัง
มัคคาหะตะกิเลสา วะ ปัตตานุปปัตติธัมมะตัง
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ โสตถิ เม โหตุ สัพพะทา ฯ
(โพชฌงค์ ๗ ประการ คือ สติสัมโพชฌงค์ ธรรมวิจยสัมโพชฌงค์ วิริยสัมโพชฌงค์ ปีติสัมโพชฌงค์ ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ สมาธิสัมโพชฌงค์ และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ เจ็ดประการเหล่านี้ เป็นธรรมอันพระมุนีเจ้า ผู้ทรงเห็นธรรมทั้งปวง ตรัสไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความดับกิเลส และเพื่อความตรัสรู้ ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ข้าพเจ้าทุกเมื่อเทอญ
ในสมัยหนึ่ง พระโลกนาถเจ้าทอดพระเนตรเห็นพระโมคคัลลานะ และพระมหากัสสปะ อาพาธถึงทุกขเวทนา จึงทรงแสดงโพชฌงค์ ๗ ประการแก่ท่านทั้งสอง ท่านทั้งสองมีความเพลิดเพลินยินดียิ่งในพระธรรมนั้น ก็หายจากโรคอาพาธในขณะนั้น ด้วยการกล่าวสัตยวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ข้าพเจ้าทุกเมื่อเทอญ
ในกาลครั้งหนึ่ง แม้พระราชาแห่งธรรม (องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า) ทรงประชวรด้วยพระอาการหนัก ทรงโปรดให้พระจุนทเถระสาธยายโพชฌงค์นั้นถวายโดยเคารพ พระองค์ทรงบันเทิงพระทัย ก็ทรงหายจากพระประชวรนั้นโดยพลัน ด้วยการกล่าวสัตยวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ข้าพเจ้าทุกเมื่อเทอญ
ก็อาพาธเหล่านั้นอันพระมหาเถระทั้งสองและพระมหาฤษีเจ้าทรงละได้แล้ว เหมือนกิเลสอันมรรคตัดขาดแล้ว ถึงซึ่งธรรมดาแห่งความไม่เกิดขึ้นอีกเป็นธรรมดา ด้วยการกล่าวสัตยวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่ข้าพเจ้าทุกเมื่อเทอญ)
บทสวดโพชฌังคปริตร (โพชฌังโค): ยอดพระคาถาพุทธฤทธิ์รักษาโรคและอานุภาพธรรมบำบัด
"บทสวดโพชฌังคปริตร" หรือที่นิยมเรียกกันว่า "คาถาโพชฌังโค" เป็นหนึ่งในพระคาถาสำคัญในพระปริตร ๑๒ ตำนาน (ตำนานที่ ๑๐) ที่พุทธศาสนิกชนชาวไทยและพระสงฆ์นิยมสวดเจริญพระพุทธมนต์เพื่อเป็นขวัญกำลังใจและบำบัดรักษาโรคภัยไข้เจ็บแก่ผู้ป่วย ผู้เจ็บไข้ได้ป่วย หรือสวดเสริมพลังชีวิตให้ร่างกายแข็งแรง มีสุขภาพสมบูรณ์และมีอายุขัยยืนยาว
๑. พุทธประวัติและที่มาอันศักดิ์สิทธิ์ของโพชฌังคปริตร
ในคัมภีร์พระไตรปิฎก (สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค) ปรากฏเหตุการณ์อัศจรรย์ถึง ๓ วาระที่พระพุทธองค์และพระสาวกทรงหายจากโรคาพาธด้วยการสดับฟังโพชฌงค์ ๗ ประการ ได้แก่ พระมหากัสสปะอาพาธ, พระมหาโมคคัลลานะอาพาธ และเมื่อพระพุทธองค์ทรงประชวร ทรงโปรดให้พระมหาจุนทเถระสาธยายโพชฌงค์ ๗ ถวาย เมื่อฟังจบพระอาการประชวรก็อันตรธานหายไปโดยสิ้นเชิง
๒. โพชฌงค์ ๗ ประการ คือธรรมะโอสถบำบัดกายและใจ
โพชฌงค์ คือ ธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ ๗ ประการ ได้แก่ สติ (ความระลึกได้), ธัมมวิจยะ (การเฟ้นธรรม), วิริยะ (ความเพียร), ปีติ (ความอิ่มใจ), ปัสสัทธิ (ความสงบกายใจ), สมาธิ (ความตั้งมั่น) และอุเบกขา (ความวางใจเป็นกลาง) เมื่อจิตใจของผู้ป่วยน้อมนำธรรมเหล่านี้มาพิจารณา จิตจะเกิดปีติและสมาธิขั้นสูง ส่งผลต่อพลังธาตุขันธ์ ฟื้นฟูร่างกายอย่างน่าอัศจรรย์